TÜRKİYE’DE PARA POLİTİKASI FAİZİNİN BELİRLEYİCİLERİ: TCMB İÇİN ÇOK DEĞİŞKENLİ BİR REAKSİYON FONKSİYONU ANALİZİ (2012–2025)
Author :
Abstract
Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) politika faizini belirlerken hangi makroekonomik ve finansal göstergelere sistematik biçimde tepki verdiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) iletişimi, faiz kararlarında enflasyon gerçekleşmeleri ve enflasyon görünümünün yanı sıra kredi piyasası dinamikleri, finansal koşullar ve parasal aktarım mekanizmasının seyrinin de dikkate alındığını göstermektedir. Bu çerçevede çalışmada, 2012–2025 dönemine ait aylık veriler kullanılarak politika faizi ile enflasyon oranı, kredi hacmi ve konut fiyat endeksi arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Enflasyon değişkeni, PPK metinlerinde sıklıkla vurgulanan enflasyon görünümü ve fiyatlama davranışlarının gözlenebilir bir göstergesi olarak ele alınırken; kredi hacmi finansal koşullar ve kredi kanalı, konut fiyat endeksi ise varlık fiyatları ve finansal istikrar kanalı kapsamında değerlendirilmiştir. Analizde serilerin durağanlık özellikleri Augmented Dickey-Fuller (ADF) testi ile araştırılmış; değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkiler Johansen eşbütünleşme testi ve Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) aracılığıyla analiz edilmiştir. Kısa dönemli etkileşimler Granger nedensellik testleriyle incelenmiştir. Bulgular, politika faizi ile enflasyon, kredi hacmi ve konut fiyatları arasında uzun dönemli anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermekte; enflasyon ve kredi hacminin politika faizini pozitif, konut fiyatlarının ise negatif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır.
Keywords
Abstract
This study aims to examine the macroeconomic and financial indicators to which the Central Bank of the Republic of Türkiye (CBRT) systematically responds when setting its policy interest rate. The communication of the Monetary Policy Committee suggests that interest rate decisions are shaped not only by inflation developments and the inflation outlook, but also by credit market dynamics, financial conditions, and the functioning of the monetary transmission mechanism. In this context, the study analyzes the relationships between the policy interest rate, inflation, credit volume, and the housing price index using monthly data covering the period from 2012 to 2025. Inflation is considered as an observable proxy for the inflation outlook and pricing behavior emphasized in policy communications, while credit volume represents financial conditions and the credit channel, and housing prices reflect asset price movements and financial stability considerations. The stationarity properties of the variables are examined using the Augmented Dickey-Fuller (ADF) test. Long-run relationships are analyzed through the Johansen cointegration test and the Vector Error Correction Model (VECM), while short-run dynamics are investigated using Granger causality tests. The empirical findings reveal the existence of significant long-run relationships between the policy interest rate, inflation, credit volume, and housing prices. Regression results indicate that inflation and credit volume exert a positive effect on the policy interest rate, whereas housing prices have a negative impact. Overall, the findings suggest that the CBRT conducts monetary policy within a multivariate reaction function framework.
